Fyrirtæki á Suðurnesjum horfa bjartsýn fram á veginn – en skortur á færni vinnuafls er áskorun
Fyrirtæki á Suðurnesjum eru almennt jákvæð gagnvart stöðu rekstrarins og horfum fram undan. Rúmlega þriðjungur fyrirtækja gerir ráð fyrir fjölgun starfsfólks á næstu tólf mánuðum og nærri helmingur sér fram á auknar fjárfestingar. Á sama tíma segja mörg fyrirtæki að þau vanti starfsfólk með ákveðna menntun eða færni.
Þetta kemur fram í niðurstöðum fyrirtækjakönnunar landshlutasamtakanna 2025. Alls liggja fyrir svör frá 82 fyrirtækjum á Suðurnesjum í gagnasafni könnunarinnar.
Hér er hægt að skoða könnunina nánar í gagnatorgi sss.is.
Rúmlega þriðjungur gerir ráð fyrir fjölgun starfsfólks
Af þeim fyrirtækjum á Suðurnesjum sem tóku afstöðu til þróunar starfsmannafjölda gera 36% ráð fyrir að starfsfólki fjölgi á næstu tólf mánuðum. Flest þeirra gera ráð fyrir hóflegri fjölgun en eitt fyrirtæki telur að starfsfólki muni fjölga mikið.
Tæpur helmingur, eða 49%, telur starfsmannafjölda hins vegar verða óbreyttan og 15% gera ráð fyrir fækkun.
Þegar landshlutarnir eru bornir saman er hlutfall fyrirtækja sem gera ráð fyrir fjölgun starfsfólks hæst á Suðurnesjum. Til samanburðar er hlutfallið um 33% á höfuðborgarsvæðinu, 31% á Austurlandi og 30% á Vestfjörðum.
Þörf fyrir menntað og hæft starfsfólk
Mannauðsmál eru áberandi í niðurstöðunum. Um 30% fyrirtækja á Suðurnesjum segja að þau vanti starfsfólk með ákveðna menntun og enn fleiri, eða 35%, segja að þau vanti starfsfólk með ákveðna færni, getu eða hæfni utan formlega menntakerfisins.
Meðal þeirrar menntunar sem fyrirtækin nefna sérstaklega er iðnmenntun áberandi. Einnig er meðal annars kallað eftir fólki með menntun í matreiðslu, upplýsingatækni, flugvirkjun, verkfræði og ýmsum sérhæfðum greinum.
Þegar spurt er um færni utan formlega menntakerfisins koma fram fjölbreyttar þarfir, meðal annars starfsreynsla, verkvit, tungumálakunnátta, samskiptafærni, markaðsmál, upplýsingatækni og ýmis sérhæfð fagleg færni.
Færniþörfin virðist sérstaklega áberandi á Suðurnesjum. Hlutfall fyrirtækja sem segjast vanta slíka færni er 35% á Suðurnesjum, samanborið við um 32% á Austurlandi, 28% á Vestfjörðum og 24% á höfuðborgarsvæðinu.
Meirihlutinn ánægður með afkomuna
Viðhorf fyrirtækjanna til afkomu undanfarinna ára er einnig jákvætt. Um 63% fyrirtækja á Suðurnesjum segjast ánægð eða mjög ánægð með afkomu fyrirtækisins undanfarin fimm ár, eða þann tíma sem fyrirtækið hefur starfað ef hann er skemmri.
Um 17% eru hvorki ánægð né óánægð en um 17% eru óánægð eða mjög óánægð. Örfá fyrirtæki tóku ekki afstöðu.
Hlutfall ánægðra fyrirtækja á Suðurnesjum er með því hæsta sem mælist meðal landshluta og svipað og á Vesturlandi.
Sterk fjárfestingaráform
Niðurstöðurnar gefa jafnframt vísbendingar um töluverðan fjárfestingarvilja. Um 44% fyrirtækja á Suðurnesjum telja að þau muni bæta við rekstrarhúsnæði og/eða búnaði á næstu tólf mánuðum.
Þar af gera 38% ráð fyrir einhverri aukningu og 6% mikilli aukningu. Um 47% sjá hins vegar fram á óbreytt umfang fjárfestinga og tæp 9% gera ráð fyrir samdrætti.
Suðurnes skera sig hér úr. Hlutfall fyrirtækja með áform um auknar fjárfestingar er hæst á Suðurnesjum af landshlutunum, um 44%, samanborið við 40% á Norðurlandi vestra, 39% á Austurlandi og 37% á Suðurlandi.
Ferðaþjónusta og mannvirkjagerð fyrirferðarmiklar
Samsetning svarenda endurspeglar að nokkru leyti sérstöðu atvinnulífsins á Suðurnesjum. Ferðaþjónusta er stærsti einstaki atvinnugreinaflokkurinn, með 22 fyrirtæki af 82, eða um 27% svarenda. Þar á eftir kemur mannvirkjagerð með 16 fyrirtæki, iðnaður með 11, verslun með níu og sjávarútvegur með átta.
Fyrirtækin eru af öllum stærðum. Um 32% svarenda eru með færri en fimm starfsmenn, en um 20% eru með 50 starfsmenn eða fleiri. Flest fyrirtækin eru þó í millistærðarflokkunum; 25 fyrirtæki eru með 10–49 starfsmenn og 15 með 5–9 starfsmenn.
Sérstaða Grindavíkur endurspeglast í könnuninni
Sérstakar aðstæður í Grindavík þarf að hafa í huga við túlkun niðurstaðna fyrir Suðurnes. Fyrirtæki úr Grindavík voru ekki undanskilin könnuninni þrátt fyrir miklar breytingar á atvinnu- og búsetuskilyrðum vegna jarðhræringa og eldgosa.
Af 82 fyrirtækjum á Suðurnesjum í könnuninni eru 13 með höfuðstöðvar skráðar í Grindavíkurbæ og 12 segja Grindavík vera sveitarfélagið þar sem þau starfa eða hafa mestan hluta starfseminnar.
Gögnin gefa jafnframt vísbendingu um tilfærslu starfsemi. Dæmi eru um fyrirtæki með höfuðstöðvar í Grindavík sem hafa meginhluta starfseminnar í Reykjanesbæ eða Suðurnesjabæ. Því þarf að hafa fyrirvara á samanburði milli sveitarfélaga, enda fara staðsetning höfuðstöðva og raunveruleg starfsemi fyrirtækja í Grindavík ekki alltaf saman við þessar óvenjulegu aðstæður.
Jákvæðar horfur en mannauðurinn lykilatriði
Í heild draga niðurstöðurnar upp nokkuð jákvæða mynd af atvinnulífi Suðurnesja. Fyrirtæki á svæðinu eru líklegri en fyrirtæki í öðrum landshlutum til að gera ráð fyrir fjölgun starfsfólks og áform um auknar fjárfestingar eru jafnframt áberandi. Meirihluti fyrirtækja er ánægður með afkomuna undanfarin ár.
Á móti kemur að eftirspurn eftir mannauði er greinileg. Þrjú af hverjum tíu fyrirtækjum vantar starfsfólk með tiltekna menntun og meira en þriðjung vantar ákveðna færni eða hæfni. Aðgengi að hæfu starfsfólki verður því áfram eitt af mikilvægu viðfangsefnum atvinnulífs á Suðurnesjum samhliða áframhaldandi vexti og fjárfestingum.